Náttúrumarkaður deildir

Ávextir
Ferskir ávextir eru oft grunsamlega fagrir. Það er ekki einungis að ljótu ávextirnir hafa verið flokkaðir burt, heldur hafa margir ávextir einnig verið úðaðir eða þvegnir með skordýraeitri til þess að þeir líti betur út. Lífrænir ávextir hafa hins vegar ekki verið þvegnir upp úr eiturefnum, ekki hafa verið notuð fyrirbyggjandi lyf og varnarefni og einungis er notaður lífrænn áburður. Auk þess eru umhverfisáhrif slíkrar framleiðslu mun jákvæðari í alla staði. Því má treysta ef að framleiðslan er vottuð af viðurkenndum vottunaraðila. Innan Evrópusambandsins er reglugerð sem skilgreinir lífrænt ræktuð matvæli og er bannað að auglýsa matvörur sem lífrænt ræktaðar nema þær uppfylli viðkomandi reglugerð. Vottunarstofan Tún á Íslandi er meðlimur í IFOAM alþjóðasamtökum sem votta lífrænt ræktuð matvæli.
Munurinn á vistvænni og lífrænni ræktun ávaxta er sá að í lífrænni ræktun er ekki leyfilegt að nota tilbúinn áburð eða hefðbundin eiturefni á meðan vistvæn ræktun er í raun venjulegur búskapur og leyfilegt er að nota ofantalin efni en í hófi þó. Vistvænn búskapur er gæðastýrður hefðbundinn búskapur og er gæðaeftirlit, vottun og vörumerki á höndum búnaðarsambanda.
Matvælastofnun er ábyrg fyrir eftirliti með ávöxtum sem seldir eru hér á landi.

Barnavörur
Börnin okkar verðskulda það besta og hreinasta sem völ er á. Framleiðsla vörutegunda eins og vefnaðarvöru, leikfanga, húsgagna og matvöru er oft uppspretta alvarlegra umhverfisáhrifa þó að sum framleiðsla sé sem betur fer umverfisvænni en önnur. En hvernig vitum við hvaða framleiðandi er ábyrgur og hvaða vara er betri og heilbrigðari en önnur? Viðurkenndar vottanir hjálpa okkur til að vita hvernig varan var framleidd og eru því gríðarlega mikilvæg tæki fyrir neytendur. Með því að velja náttúrulegar, lífrænt-, siðgæðis- og/eða umhverfisvottaðar bleiur, þvottaefni, húsgögn og klæðnað svo fátt eitt sé nefnt, ert þú að minnka álagið á umhverfið og bæta möguleika næstu kynslóðar á að geta lifað í hreinu umhverfi.
Í barnavörudeildinni sem og öllum öðrum deildum Náttúrumarkaðarins kemur alltaf það fram sem stendur á umbúðunum og lífrænar vottanir, siðgæðis- og umhverfisvottanir eru skýrðar sérstaklega.
Umhverfisstofnun hefur yfirumsjón hvað varðar efni í leikföngum.
Matvælastofnun er ábyrg fyrir eftirliti með matvörum sem seldar eru hér á landi.

Brauð og korn
Korn er uppistaða brauðmetis og hreinleiki kornsins er því það sem mestu máli skiptir varðandi brauðmat. Sætt brauð, kökur og kex hafa aftur á móti oft sykur og fitu sem aðaluppistöðuefni. Brauðmatur úr lífrænu korni er almennt umhverfisvænna en annað brauð, sérstaklega ef kornið er ekki flutt um langan veg. Mikil mengun vegna flutninga getur vegið upp á móti öllum þeim ávinningi sem lífræna ræktunin hefur haft í för með sér. Þess vegna skiptir máli að vita hvaðan kornið kemur sem bakað er úr. Gallinn er sá að þær upplýsingar liggja yfirleitt ekki á lausu. Flest kornmeti er flutt til landsins þó að breyting sé að verða þar á með aukinni kornrækt s.s. rúg-, bygg- og nú einnig hveitirækt. Íslensk framleiðsla er þá í öllu falli umhverfisvænni. Í lífrænt ræktuðu korni hafa ekki verið notuð fyrirbyggjandi lyf og varnarefni og einungis er notaður lífrænn áburður. Lífræn framleiðsla er einnig að flestra mati hollari fæða. Bannað er að auglýsa matvörur sem lífrænt ræktaðar nema þær uppfylli viðkomandi reglugerð Evrópusambandsins sem skilgreinir lífrænt ræktuð matvæli. Vottunarstofan Tún á Íslandi er meðlimur í IFOAM alþjóðasamtökum sem votta lífrænt ræktuð matvæli.
Matvælastofnun er ábyrg fyrir eftirliti með kornvörum sem seldar eru hér á landi.

Bækur
Bækur eru yndislegt verkfæri, hvort heldur sem er til afþreyingar, til að skilja heiminn sem við lifum í eða menntunar. Menningar- og menntunarstig þjóða er oft metið í leskunnáttu og bókarlestri. Íslendingar eru menningarþjóð sem leggur mikið upp úr lestri og kaupir mikið af bókum sem eftir lestur verða því miður fangar bókahilla í ár eða áratugi. Hvernig væri að frelsa bækurnar úr bókahillunum. Þegar þú ert búinn að lesa ákveðna bók, hvernig væri að skrifa fremst í hana hver þú ert og hvenær þú last hana. Skilja hana síðan eftir á almennum stað, eins og strætó eða kaffihúsi svo að aðrir geti notið hennar. Bókin verður marglesin öðrum til ánægju. Frá umhverfissjónarmiði fer minni pappír í að prenta fáar bækur sem eru marglesnar í stað margra bóka sem eru lesnar af fáum. Einnig má gefa bækur til vina eða koma til fornsölu. Bækur eru pappírsfrekar og til pappírsframleiðslu þarf skóglendi. En pappír í bókum er minniháttar mál miðað við öll dagblöð sem eru keypt og hent næsta dag. Á löngum tíma eyðist pappírinn og brotnar niður. Endurunninn pappír er notaður í grófari pappírsframleiðslu s.s. klósettpappír. Sýrustig pappírs er eitt af því sem að umhverfismerkingar taka viðmið af. Svanurinn umhverfismerki Norrænu Ráðherranefndarinnar tekur til framleiðsluferlis og umhverfisáhrifa pappírs.

Endurvinnsluvörur
Það sem áður var skilgreint sem úrgangur eða rusl er í dag hráefni eða auðlind fyrir aðra framleiðslu. Úrgangur og rusl er ekkert annað en auðlind á villigötum. Næstum allt er hægt að endurnota eða endurvinna. Lykillinn er að flokka úrgang rétt til að það sé mögulegt. Röng flokkun getur gert að verkum að ómögulegt sé að endurvinna úrgang á síðari stigum. Með endurvinnslu minnkar einnig þörfin á urðun sem minnkar áhættu á jarðvegsmengun. Urðun er einnig dýr, en sem endurspeglast ekki í verði vara þar sem að það er innfalið í útsvari til sveitarfélaga. Best af öllu er hins vegar að forðast að kaupa „rusl“. Hversu oft er ekki verið að kaupa umbúðir sem fara beint í ruslið þegar heim er komið. Til þess að auðvelda flokkun á innihaldi og umbúðum þeirra vörutegunda sem fást hér eru endurvinnsluflokkarnir skilgreindir fyrir hverja vöru á Náttúrumarkaðinum. Hér í deildinni finnur þú ýmislegt sem nýtist við endurvinnsluna.

Fair Trade vörur
Fair trade eða siðgæðisvottun er oft nefnt réttlætismerki enda byggist hugmyndafræðin á því að sanngirni og virðing sé viðhöfð í viðskiptum. Siðgæðisvottun er nokkurs konar viðskiptasamband framleiðanda, innflytjanda, verslana og neytenda, sem er opið, gagnkvæmt og með virðingu fyrir öllum hlutaðeigandi.
Siðgæðisvottun er staðfesting á því að varan er unnin á siðferðislega sanngjarnan hátt, án skaðlegra áhrifa fyrir starfsmenn og að þeir fái sanngjörn laun fyrir vinnuna.
Hér í Fair Trade deildinni finnur þú allar Fair trade vottaðar vörur á Náttúrumarkaði. Með því að kaupa Fair trade vörur tryggir þú að vinnufólk og ræktendur fái sanngjörn laun fyrir vinnu sína og vinnur á móti barnaþrælkun. Þú hvetur ennfremur óbeint til lífrænnar ræktunar, styður lýðræðisþróun og vinnur á móti misrétti vegna kyns, húðlitar og trúar. Auk alls þessa færð þú gæðavörur.

Föt og vefnaðarvörur
Fatnaður er okkur mannfólkinu nauðsynlegur og stendur okkur næst i orðsins fyllstu merkingu. Húðin snertir efnið og því er mikilvægt að íhuga hvað við berum næst okkur. Mörg litarefni og framleiðsluferli fela í sér að efnið er meðhöndlað með sýruböðum, og eiturefnum af ýmsum gerðum, sumum jafnvel skaðlegum heilsunni. Eins er framleiðslan sjálf oft uppspretta alvarlegra umhverfisáhrifa og heilsutaps fólks. Sum efni eru umverfisvænni en önnur. Bómull er eitt skaðlegasta hráefnið sem notað er í föt vegna mikillar eiturefnanotkunar við ræktun þess. Fyrir hvert kg. af bómull sem er ræktað þarf um eitt kg. af eiturefnum. Sé hins vegar valin lífrænt ræktuð bómull (IFOAM) þá er eiturefnanotkun næstum bönnuð og notkun skaðlegra efna við meðhöndlun efnanna haldið í algeru lágmarki. Siðgæðisvottun er staðfesting á því að varan er unnin á siðferðislega sanngjarnan hátt, án skaðlegra áhrifa fyrir starfsmenn og að þeir fái sanngjörn laun fyrir vinnuna. Fatnaður endist lengur sé vel um hann hirt og skór sem eru pússaðir geta enst í mörg ár. Það er sparnaður af að kaupa gæðafatnað, þó að hann sé dýrari. Ódýr föt og skór spara til lengri tíma ekkert því þú þarft í staðinn að fjárfesta nokkrum sinnum til að uppfylla sömu þörfina.

Gjafir og pakkar
Þegar verslað er hér á Náttúrumarkaði fer pöntunin alltaf í pakka sem er sendur með Íslandspósti samdægurs eða næsta dag eftir því á hvaða tíma dagsins þú pantar. Pöntunin fer af stað samdægurs sé pantað fyrir kl. 12:00 á hádegi og er þá að jafnaði komin á leiðarenda daginn eftir. Þú getur einnig sent pakkann til annarra, sem gjöf.
Að senda vinum, vandamönnum eða viðskiptavinum gjöf er auðvelt og þægilegt hér á Náttúrumarkaðinum. Þú getur tínt saman í pakkann úr því úrvali sem er í boði í hinum ýmsu deildum. Auðvelt er að fylgjast með flutningskostnaði á Náttúrumarkaðinum en hann reiknast um leið og vara er sett í körfu. Þú getur sent gjöfina hvert á land sem er og hvert sem er út í heim, en vakin er athygli á að Náttúrumarkaðurinn reiknar ekki með tollum og innflutningsgjöldum í hinum ýmsu löndum heims. Flutningsgjald er jafnt fyrir allt Ísland en mismunandi út í heim. Þú þarft einungis að skrifa nafn, póstnúmer og heimilisfang þess sem á að fá gjöfina og nafn þess sem gefur gjöfina ef þú sendir öðrum gjöf. Hafðu samband við nature@nature.is eða hringdu í síma 483 1500 ef þú hefur einhverjar spurningar.
Gjöf frá Náttúrunni:
Náttúruspilin, 52 góð ráð fyrir þig og umhverfið fylgja sem gjöf með fyrstu innkaupum ef óskað er. Sendu ósk um að fá Náttúruspil á nature@nature.is.

Grænmeti
Ferskt lífrænt grænmeti er án efa besta grænmeti sem hægt er að fá. Ekki er verra ef það er íslenskt. Lífrænt grænmeti er ræktað á þann hátt sem styður við vistkerfi og viðheldur heilbrigði jarðarinnar. Grænmeti er einnig ein aðaluppistaðan í mörgum unnum matvörum og því tilefni til að lesa vandlega á umbúðirnar. Hér í deildinni eru nákvæmar upplýsingar um innihald og vottanir hverrar vöru. Lífrænt grænmeti hefur örugglega ekki verið þvegið upp úr eiturefnum, ekki hafa verið notuð fyrirbyggjandi lyf og varnarefni og einungis er notaður lífrænn áburður í lífræni ræktun. Auk þess eru umhverfisáhrif slíkrar framleiðslu mun jákvæðari í alla staði. Því má treysta ef að framleiðslan er vottuð af viðurkenndum vottunaraðila. Innan Evrópusambandsins er reglugerð sem skilgreinir lífrænt ræktuð matvæli og er bannað að auglýsa matvörur sem lífrænt ræktaðar nema þær uppfylli viðkomandi reglugerð. Vottunarstofan Tún á Íslandi er meðlimur í IFOAM alþjóðasamtökum sem votta lífrænt ræktuð matvæli. Munurinn á vistvænni og lífrænni ræktun grænmetis er sá að í lífrænni ræktun er ekki leyfilegt að nota tilbúinn áburð eða hefðbundin eiturefni á meðan vistvæn ræktun er í raun venjulegur búskapur og leyfilegt er að nota ofantalin efni en í hófi þó. Vistvænn búskapur er gæðastýrður hefðbundinn búskapur. Gæðaeftirlit, vottun og vörurmerki er á höndum búnaðarsambanda.
Matvælastofnun er ábyrg fyrir eftirliti með grænmeti sem selt eru hér á landi.

Gæludýravörur
Það hefur verið margsannað í rannsóknum að það að eiga gæludýr eykur lífsgæði og lengir lífið. Gönguferð með hundinum er góð líkamsrækt í hvernig veðri sem er. Gæludýrahald er mannvænt en sem slíkt er það ekki talið umhverfisvænt. Það borgar sig að gefa gæludýrinu góðan mat sem er ekki búinn til úr úrgangi heldur hollu hráefni, helst lífrænu. Mikil gróska er í framleiðslu á innlendu dýrafóðri. Dýrafóður sem selt er hér á landi á að vera laust við öll eiturefni. Matvælastofnun hefur eftirlit með dýraheilbrigði og innfluttu og innlendu dýrafóðri. Hér í deildinni eru nákvæmar upplýsingar um innihald og vottanir hverrar vöru.

Heilsuvörur
Heilsuvörur eru vörur sem stuðla að bættri heilsu á einhvern hátt. Í dag er nokkuð erfitt að skilgreina hvað flokkast undir heilsuvörur og hvað ekki, því úrvalið er gríðarlegt og hugtakið heilsa svo víðfemt. Það sem fyrir einn er hollt er kannski óheppilegt fyrir annan svo það er erfitt að alhæfa í því sambandi. Til að mynda eru þarfir ófrískra kvenna aðrar en fullorðins karlmanns. Staðhæfingar á umbúðum hlýta reglum Umhverfisstofnunar og þar sem við á einnig reglum Lyfjastofnunar. Hér á Náttúrunni eru allar upplýsingar skráðar sem koma fram á umbúðunum. Heilsuvörur geta verið bæði til inntöku eða notaðar útvortis. Í heilsuvörudeildinni finnur þú fjölmargt, því náttúran sér okkur fyrir miklu úrvali af jurtum, sjávarfangi, snefilefnum og flestu sem getur stuðlað að bættri heilsu. Sumar vörur eru byggðar á hefðum, alþýðulækningum eða almennum daglegum venjum í gegnum tíðina, aðrar á vísindalegum rannsóknum. Leitið alltaf til læknis við alvarleg líkamleg einkenni eða sjúkdóma.

Heimilistæki
Heimilistæki draga mikla orku og því er sparnaður fyrir budduna og vænna fyrir umhverfið að velja tæki sem spreða ekki orku að óþörfu. Orkumerkin s.s. Energy Star og Evrópska orkumerkið hjálpa okkur að finna orkunýtnustu tækin á markaðinum hverju sinni. Vatnsnotkun getur einnig verið mikilvægur þáttur. Skynsamlegt er að velja heimilistæki af réttri stærð og samkvæmt þörfum fjölskyldunnar. Oft er alveg ónauðsynlegt að fjárfesta í dýrum tækjum sem hafa afmarkaðan líftíma. Betra er að eiga fá tæki af góðum gæðum en mörg sem auðvelda vinnu sem örsjaldan er unnin. Margt er líka miklu skemmtilegra að gera í höndunum þó að vél sé til sem vinnur verkið. Hér í heimilistækjadeildinni eru allar upplýsingar skráðar sem taka til orkusparnaðar, orkumerkja og annarra þriðja aðila vottana sem liggja til grundvallar því að vöruna er hér að finna.

Hreinlætisvörur
Vistvænar hreinlætisvörur eru til í miklu úrvali og margar þeirra umhverfisvottaðar. Oft er hægt að sleppa hreingerningarefnum við þrif ef notaðir eru örtrefjaklútar og náttúruleg efni eins og edik eða salt. Ofnotkun hreinsiefna er mikil og dýrkeypt fyrir umhverfið. Efnin hverfa ekki þegar þau eru komin í skolpleiðslurnar heldur enda þau í hafinu. Efnin eru áfram virk og geta skaðað lífríkið. Að efni brotni niður í umhverfinu segir ekki allt um hversu fljótt þau gera það og einnig geta niðurbrotsefnin verið skaðlegri en upprunalegu efnin. Öruggast er að forðast notkun óþarfa efna og skammta rétt þegar efna er þörf. Yfirleitt er hægt að helminga ráðlagða skammta hreinsiefna því vatn á íslandi er mun mýkra en t.d víða í Evrópu. Jarðarbúar nota gríðarlegt magn af salernispappír sem þarf síðan að brotna niður í náttúrunni. Að velja umhverfisvottaða pappírsklúta og salernispappír eru í öllum tilfellum betra fyrir lífríkið. Sama á við um bleiur, dömubindi, eyrnapinna og aðrar einnota vörur. Hér í hreinlætisvörudeildinni kemur alltaf það fram sem stendur á umbúðum og lífræna vottanir, siðgæðis- og umhverfisvottanir eru skýrðar sérstaklega.

Húsgögn og lampar
Innbú okkar samanstendur af ýmsum efnum bæði úr jurta- og steinaríkin s.s. viði, málmum, gleri, trefjum úr plöntum, steinefnum og úr gerviefnum allskonar. Það eru aðallega þau sem að við þurfum að vera með augun opin gagnvart. Ekki aðeins getur útgufun ákveðinna efna verið heilsuspillandi heldur geta umhverfisáhrif verið geigvænleg. Yfir 100.000 efni eru notuð í allskyns framleiðslu í heiminum í dag, mörg hver hafa ekki verið rannsökuð nægjanlega áður en þau verða hluti framleiðslu. Eins gildir að það sem er meinlaust í ákveðnu magni getur verið skaðlegt í meira magni eða í sambandi við önnur efni. Ef við tökum húsgögn úr viði sem dæmi, þá skiptir máli út frá umhverfissjónarmiðum að skógurinn hafi verið ræktaður á sjálfbæran hátt. Húsgögn merkt sem Forest Stewardship Council (FSC) eru örugglega ekki úr regnskógarvið heldur úr sjálfbærum skógum. Korkur er talin til þeirra náttúruefna sem er umhverfisvænt, sérstaklega ef hann er endurunnum úr korktöppum. PVC- gólfdúkur getur aftur á móti undir engum kringumstæðum talist heilsusamlegur né umverfisvænn. Húsið, heimilið og umhverfisvæni er stór málaflokkur og flókinn en hér í húsgagna- og lampadeildinni er ýmislegt á boðstólum sem skarar fram úr út frá heilsu- og umhverfissjónarmiðum.

Íslenskar vörur
Að koma á framfæri íslenskum vörum úr hreinum náttúruafurðum er eitt mikilvægasta hlutverk Náttúrunnar. Að velja íslenska list og hönnun, hugvit og þjónustu eða framleiðslu úr íslensku hráefni styrkir ekki aðeins stoðir íslensks atvinnulífs heldur getur það verið mun umhverfisvænna en að velja erlenda framleiðslu. Ástæðan er sú að mikil kolefnislosun á sér stað við alla flutninga, þá ekki síst ef varan þarf að ferðast heimshorna á milli til að rata til neytenda. Hér í deildinni eru vörur á boðstólum sem á einhvern hátt eru unnar með tilliti til umhverfis og heilsu, eru umhverfisvottaðar, lífrænar eða koma úr smiðjum íslenskra frumkvöðla, stórra sem smárra, á landinu öllu.

Kaffi, te og krydd
Kaffi, te og krydd eru þurrkaðar afurðir ýmissa jurta. Líkt og með lifandi plöntur gildir að ræktun sé sem hreinust og náttúrulegust til að tryggja gæði. Einnig ráðast gæðin af því hvernig þurrkun, geymsla og pökkun á sér stað. Lífræn vottun eða umhverfisvottun snýst um allt ferlið frá framleiðslu til pökkunar og tryggir að hvergi hafa verið notuð skaðleg efni og að unnið sé með gæði og umhverfisvernd í huga, samkvæmt ströngum reglum. Stundum er rotvarnarefnum eða jafnvel MSG bætt í kryddblöndur til að auka bragð eða endingu. Því er mikilvægt að lesa vel um innihaldið. Hér í deildinni eru skráðar allar upplýsingar sem koma fram á umbúðum vörunnar og upplýst sérstaklega um vottanir. Kaffi er framleitt með því að brenna baunir kaffiplöntunnar. Framleiðsla plöntunnar er eins og önnur ræktun ýmist með eða án tilbúinna efna, s.s. áburðar eða skordýraeiturs. Með því að kaupa lífrænt ræktað kaffi getur þú tryggt að þú sért ekki að menga líkama þinn eða umhverfið. Siðgæðisvottun tekur til bæði te- og kaffiframleiðslu og tryggir að fólkið sem framleiðir vöruna vinni við mannsæmandi aðstæður og kjör. Matvælastofnun er ábyrg fyrir eftirliti með kaffi, te og kryddi sem selt eru hér á landi.

Kjötvörur
Að borða lítið af kjöti er eitt það umhverfisvænsta sem hægt er að gera. Það þarf mikið magn vatns, heys, korns og ekki síst lands til þess að framleiða hvert kíló af kjöti. Íslenskt kjöt er þó betra en flest annað kjöt í Evrópu að þessu leyti. Íslenska fjallalambið gengur um frjálst úti í guðsgrænni náttúrunni og er því umhverfisvænt á vissan hátt þó að segja megi að ein mestu umhverfisspjöll Íslandssögunnar, eyðingu skóga og gróðurs, megi rekja til stjórnlausrar sauðfjárbeitar. Við framleiðslu kjöts er oft hægt að finna leyfar af hormónum, eiturefnum og lyfjum sem hafa verið notuð við framleiðslu kjötsins. Við lífræna ræktun kjöts er bannað að nota hormóna, að nota tilbúinn áburð og eiturefni á tún og engi þar sem fóður er ræktað og síðast en ekki síst er alveg bannað að nota lyf í fyrirbyggjandi tilgangi. Það þýðir að einungis er leyfilegt að nota lyf til að lækna sjúk dýr en ekki til að koma í veg fyrir að þau verði sjúk. Ofnotkun lyfja er verulegt vandamál, bæði fyrir dýr og manneskjur þar sem að æ fleiri bakteríur eru að verða ónæmar fyrir lyfjunum.
Matvælastofnun (MAST) er ábyrg fyrir eftirliti með dýraheilbrigði og innlendum og innfluttum kjötvörum sem seldar eru hér á landi.
Vegna einangrunar landsins og strangrar reglugerðar um innflutning hefur hingað til tekist að forða bústofnum landsins frá alvarlegum skakkaföllum af völdum sýkinga. Innflutningur á; hráu kjöti (þ.m.t. salami og reyktri skinka), hráum eggjum og ógerilsneyddum mjölkurvörum er stranglega bannaður.

Leikföng
Náttúruleg leikföng eru þau leikföng oft kölluð sem framleidd eru úr náttúrulegum efnum. Oft eru náttúrulegu efnin þó sjálf mettuð aukaefnum og máluð eða lökkuð með óvistvænum efnum sem ekki eru sérstakleg heilsusamleg og jafnveg skaðleg. Góð leikföng þurfa ekki alltaf að vera úr hreinum náttúrlegum efnum þó að þau geti verið það. Gerviefni geta verið jákvæð út frá umhverfissjónarmiðum sérstaklega ef að leikfangið er vandað og endist jafnvel kynslóð fram af kynslóð. En leikfangabransinn gengur ekki bara út á það að framleiða heilsusamleg og uppeldislega jákvæð leikföng, hvað þá umhverfisvæn og langlíf. Það er því margt sem ber að hafa í huga við val leikfanga fyrir börnin okkar. Umhverfismerki á borð við Svaninn og Demeter tryggja t.a.m. að tekið sé fullt tillit til umhverfisáhrifa við framleiðslu vörunnar. Eitt af því sem að skaðað getur heilsu barna eru þalöt eða mýkingarefni sem eru talin vera skaðleg heilsu fólks þar sem þau eru í mörgum tilfellum lík hormónum í líkamanum og hafa því hormónatruflandi áhrif. Þetta er sérstaklega varasamt í leikföngum þar sem þau eru notuð af börnum sem eru að vaxa og þroskast og hormónatruflanir af völdum plastmýkingarefan (þalata) geta haft veruleg áhrif á vöxt og þroska einstaklingsins í framtíðinni.
Eldhemjandi efni og blýmagn yfir mörkum getur leitt til þess að leikföng eru innkölluð af markaði. Umhverfisstofnun hefur yfirumsjón hvað varðar hættuleg efni í leikföngum.

Lífrænar vörur
Lífrænar vörur eru þær vörur kallaðar sem bera vottun sem standast reglugerð Evrópusambandsins um lífræna framleiðslu og viðurkennd er af IFOAM, alheims-regnhlífarsamtökum um lífrænan landbúnað. 750 samtök frá 108 löndum eru aðilar að IFOAM. Vottunarmerkin bera ýmis nöfn sem getur verið erfitt að átta sig á. Þess vegna eru viðurkenndar vottanir alltaf skýrðar sérstaklega hér á vefnum og tengjast hverri vöru auk annarra ítarupplýsinga s.s. nákvæmri innihaldslýsingu og endurvinnslumöguleikum. Á íslandi sér vottunarstofan Tún um úttektir lífrænnar vottunar skv. stöðlum Evrópusambandsins. Munurinn á vistvænni og lífrænni ræktun er sá að í lífrænni ræktun er ekki leyfilegt að nota tilbúinn áburð eða hefðbundin eiturefni á meðan svokölluð vistvæn ræktun er í raun venjulegur búskapur og leyfilegt er að nota ofantalin efni en í hófi þó. Með því að velja frekar lífrænt ræktaðar afurðir og framleiðslu ert þú að taka ábyrgð gagnvart bæði eigin heilsu og umhverfinu.

Matvörur
Í matvörudeildinni finnur þú allar mat og drykkjarvörur eða allt vöruúrval Náttúrumarkaðarins sem er ætlað til manneldis. Hér í deildinni leitumst við við að setja fram sem nákvæmastar upplýsingar og birta innihalds, framleiðslu- og vottunarupplýsingar á sem nákvæmastan hátt. Regla er að allar upplýsingar sem er að finna á umbúðunum séu hér vel læsilegar. Það á við bæði um samsetningu framleiðslunnar sem og rotvarnarefni og önnur aukaefni s.s. bragðaukandi efni, skildu þau vera fyrir hendi í vörunni. E-númer eru oft notuð til að auðkenna aukaefni og er tilgangurinn bæði að einfalda innihaldslýsingar og að auðvelda fólki að varast tiltekin efni, svo sem vegna ofnæmisáhrifa (óþols). Ekki er ennþá skylda til að merkja erfðabreyttar vörur hér á landi en leitast er eftir fremsta megni við að hafa slíkar vörur ekki á boðstólum hér á Náttúrumarkaði.
Matvælastofnun er ábyrg fyrir eftirliti með matvörum sem seldar eru hér á landi. Staðhæfingar á umbúðum hlýta reglum Umhverfisstofnunar og þar sem við á einnig reglum Lyfjastofnunar.

Plöntur og fræ
Plöntur eru ýmist villtar eða framleiddar, þ.e. komið á legg með sáningu fræja eða gróðursetningu t.a.m. stiklinga. Þær jurtir sem eru á boðstólum hérlendis eru ýmist fluttar inn eða framleiddar hérlendis. Eftirlit með innflutningi fræja, lifandi jurta, afskorinna blóma og áburðar er á höndum Matvælastofnunar. Hlutverk stofnunarinnar er að hindra að sjúkdómar eða meindýr sem berist til landsins gætu valdið tjóni á innlendri plönturæktun. Lífræn fræ og lífrænt ræktaðar plöntur er nú hægt að fá frá mörgum framleiðendum og eftirspurnin eykst stöðugt. Lífræn ræktun byggist á því að ekki eru notuð lyf og varnarefni í jarðveginn og einungis er notaður lífrænn áburður. Umhverfisáhrif slíkrar framleiðslu eru miklum mun jákvæðari en við hefðbundna ræktun. Vottunarstofan Tún er meðlimur í IFOAM og sér um að taka út lífræna vottun á landsvæðum og ræktun hér á landi.
Í dag er næstum ómögulegt að forðast erfðabreytt afbrigði plantna og fræja á Íslandi enda engin skilda að merkja eða upplýsa neytendur um að um erfðabreyttar lífverur/framleiðslu sé að ræða.

Raftæki
Framleiðsla á einföldustu raftækjum hefur gríðarlega neikvæð umhverfisáhrif. Þess vegna keppast framleiðendur víða um heim nú um að sýna lit og minnka umhverfisáhrif framleiðslu sinnar. En ekki taka allir þátt í því og bíða þangað til að fyrirskipanir berast t.d. frá ESB sem þvinga þá til að minnka umhverfisáhrifin. Við getum tekið þátt í því að „umhverfisvæni verði markaðsforskot“ með því að velja einfaldlega frekar að versla við umhverfisvæna framleiðendur og velja frekar vörur sem bera umhverfisvottun. Ýmis spilliefni og krabbameinsvaldandi efni, t.a.m. kadmíum og kvikasilfur geta verið mjög skaðleg fyrir umhverfið. Þess vegna er líka mikilvægt að gömlu tölvunni sé ekki bara hent í ruslið heldur henni komið í endurvinnslu. Það sama gildir um rafhlöður. Orkunotkun tækja er skilgreind með orkumerkjum s.s. Energy Star, GEEA og Evrópska orkumerkinu. Allar upplýsingar sem snerta umhverfisáhrif, umhverfismerki og orkunotkun finnur þú við hverja vöru hér á raftækjadeildinni.

Sjávarfang
Fiskur er holl uppspretta próteins og vítamína. Hann inniheldur einnig Omega-3 fitusýrur sem eru fyrirbyggjandi gegn mörgum sjúkdómum. Nokkur alþjóðleg viðmið eru til fyrir sjálfbærar veiðar s.s. Marine Stewardship Council Certification og sænska KRAV vottunin sem áformað er að taka upp fyrir smábáta hér á landi. Vottunarstofan Tún vinnur að því að afla sér faggildingar til vottunar á sjálfbærum sjávarnytjum samkvæmt alþjóðlegum viðmiðunarreglum. Enn sem komið er er þó ekki til nein vottun fyrir sjálfæbrar veiðar hérlendis. Hins vegar eru nokkrir aðilar að taka fram staðal um vistvænan fisk og þar er yfirleitt alltaf tekið tillit til hversu stór aukaaflinn er miðað við veiðiaðferð og orkunotkun. Að þessu leyti eru færa- og línuveiðar (þar sem fiskurinn “velur” að vera veiddur) taldar umhverfisvænni en neta og togveiðar. Almennt er talið að fyrir hvert kílógramm af fiski sem er veiddur þurfi um einn líter að eldsneyti. Frá orkusjónarmiði er verið að afla minni orku með meiri. Því miður hafa fitusækinn þrávirk efni þann leiðinlega ferðavana að ferðast frá heitum löndum til kaldari. Því safnast þessi efni frekar upp í lífverum á norðurhveli en við miðbaug. Yfirleitt eru áhrif þeirra lítil í neðstu þrepum fæðukeðjunnar en ofar í keðjunni verður magnið meira og getur haft áhrif á lífverur. Þetta er til dæmis ástæða þess að ísbirnir og háhyrningar á norðurhveli eru með tiltölulega mikið magn eiturefna í líkamanum. Mannfólkið er eins og ísbirnir og háhyrningar efst í fæðukeðjunni.
Matvælastofnun er ábyrg fyrir eftirliti með fiskmeti sem selt eru hér á landi.

Snyrtivörur
Snyrtivörur varða daglega umhirðu líkama okkar. Margar snyrtivörur höfða mest til skjótfenginna fegurðaráhrifa en taka lítið tillit til áhrifa á heilsu notandans eða umhverfisáhrifa til lengri tíma. Til eru lífrænt vottaðar snyrtivörur, umhverfisvottaðar og siðgæðisvottaðar. Snyrtivörur geta innihaldið bæði tilbúin og náttúruleg efni. Stundum koma náttúrulegu efnin beint úr jurtum, en oft er búið að einangra þau til að fá nákvæmlega þá virkni sem óskað er eftir í vörunni. Fræðiheiti sem hljóma ónáttúruleg geta verið nöfn á einstökum náttúrulegum efnasamböndum. Í snyrtivörudeildinni eru allar upplýsingar af umbúðum skráðar nákvæmlega í samræmi við gildandi reglur. Fólk getur haft ofnæmi fyrir einstökum efnum, þótt þau séu náttúruleg, til að mynda fyrir hnetum eða ilmefnum. Skoðið því vel innihaldsefnin. Það að gera vel við líkamann með vönduðum snyrtivörum er eitthvað sem allir ættu að leyfa sér. Góðar snyrtivörur eru líka frábær gjöf þegar fólk vill sýna öðrum umhyggju.

Viðburðadagatal
| mán | þri | mið | fim | fös | lau | sun |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ||
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |
| 13. | 9. | Balatonhópurinn - Aðrar leiðir til vaxtar: 8:0 |
| 14. | 9. | Krossmessa á hausti |
| 20. | 9. | Heiður seið hún kunni: 18:0 |
| 23. | 9. | RIFF - Kvikmyndahátiðin í Reykjavík hefst: 1:27 |
| 23. | 9. | Haustmánuður hefst: 10:28 |
| 29. | 9. | Mikjálsmessa |
| 6. | 10. | Eldadagur: 5:47 |
| 23. | 10. | Fyrsti vetrardagur: 5:44 |
| 1. | 11. | Allraheilagramessa: 9:34 |
| 11. | 11. | Marteinsmessa |

Lokað
Vegur númer 305, Villingarholtsvegur, verður lokaður á milli Ferjunes og Sýrlækjar í dag, miðvikudag 8. september frá kl. 8 árdegis til miðnættis.Framkvæmdir og viðhald
Unnið er við viðgerð á malaröxlum frá vegamótum við Hafravatnsveg að hringtorgi við Norðlingaholt í dag.
Verið er að gera hringtorg á Reykjanesbraut við Grænás. Umferð er beint um á hjáleið fram hjá vinnusvæðinu.
Unnið er að tvöföldun Hringvegar (1) í Mosfellsbæ, frá Hafravatnsvegi að Þingvallavegi.
Nokkuð víða er unnið að vegavinnu og yfirlögnum á slitlagi, með tilheyrandi lausamöl og steinkasti. Vegfarendur eru eindregið beðnir að aka varlega um vinnusvæðin og virða merkingar um hámarkshraða.
Akstur á hálendisvegum
Þeir sem ætla að aka um hálendið eru beðnir að fullvissa sig um að þeir hafi nógu stór og öflug ökutæki til að fara þær leiðir sem þeir hafa í huga og kanna vatnsmagn í ám ef vöð eru á leiðinni en vatnsmagn í ám á hálendinu er nú með meira móti.Upplýsingar birtar með fyrirvara um heimild og tæknilegt aðgengi að upplýsingum
Heimild: Vegagerðin











